{"id":5262,"date":"2024-07-19T08:15:00","date_gmt":"2024-07-19T06:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/e-mh.eu\/?p=5262"},"modified":"2024-07-16T10:08:25","modified_gmt":"2024-07-16T08:08:25","slug":"partycypacja-pracownikow-w-zarzadzaniu-poprzez-udzial-w-organach-kierowniczych-przedsiebiorstw-doswiadczenia-miedzynarodowe-wnioski-dla-polski-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/2024\/07\/19\/partycypacja-pracownikow-w-zarzadzaniu-poprzez-udzial-w-organach-kierowniczych-przedsiebiorstw-doswiadczenia-miedzynarodowe-wnioski-dla-polski-4\/","title":{"rendered":"Partycypacja pracownik\u00f3w w zarz\u0105dzaniu poprzez udzia\u0142 w organach kierowniczych przedsi\u0119biorstw: do\u015bwiadczenia mi\u0119dzynarodowe, wnioski dla Polski"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

PRZEGL\u0104D DO\u015aWIADCZE\u0143 MI\u0118DZYNARODOWYCH<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

W S\u0142owenii <\/strong>pracownicy maj\u0105 prawo do reprezentacji w organach sp\u00f3\u0142ki sp\u00f3\u0142ek co najmniej \u015bredniej wielko\u015bci. Przedstawiciele pracownik\u00f3w mog\u0105 zasiada\u0107 w jej organach, je\u015bli spe\u0142nione s\u0105 co najmniej dwa z trzech nast\u0119puj\u0105cych kryteri\u00f3w: zatrudnienie ponad 50 pracownik\u00f3w, obroty przekraczaj\u0105ce 8,0 mln euro i aktywa o warto\u015bci przekraczaj\u0105cej 4,0 mln euro. Ponadto prawo to przys\u0142uguje bez dodatkowych warunk\u00f3w, o ile sp\u00f3\u0142ka jest bankiem, towarzystwem ubezpieczeniowym lub jest notowana na gie\u0142dzie. Jako \u017ce prawo daje sp\u00f3\u0142kom mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru, czy powo\u0142aj\u0105 rad\u0119 nadzorcz\u0105, czy te\u017c b\u0119d\u0105 funkcjonowa\u0107 jedynie z zarz\u0105dem, usytuowanie przedstawicieli pracownik\u00f3w mo\u017ce si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107. Je\u015bli istnieje rada, przedstawiciele pracownik\u00f3w stanowi\u0105 od jednej trzeciej do po\u0142owy jej cz\u0142onk\u00f3w, okre\u015bla to statut sp\u00f3\u0142ki. Je\u015bli dzia\u0142a tylko zarz\u0105d, to musi znale\u017a\u0107 si\u0119 w nim co najmniej jeden przedstawiciel pracownik\u00f3w, a je\u015bli sk\u0142ad zarz\u0105du jest wi\u0119cej ni\u017c czteroosobowy, to pracownicy musz\u0105 mie\u0107 zapewnione w nim co najmniej jedn\u0105 czwart\u0105 miejsc. Przedstawiciel pracownik\u00f3w nie mo\u017ce sta\u0107 na czele zarz\u0105du. Przedstawiciele pracownik\u00f3w s\u0105 wybierani przez rad\u0119 pracownik\u00f3w spo\u015br\u00f3d uprawnionych do g\u0142osowania w wyborach do niej, co wyklucza wyb\u00f3r os\u00f3b z kierownictwa wy\u017cszego szczebla. W konsekwencji, rada pracownik\u00f3w ma tak\u017ce prawo odwo\u0142ania cz\u0142onka zarz\u0105du, kt\u00f3rego wcze\u015bniej wybra\u0142a. D\u0142ugo\u015b\u0107 kadencji cz\u0142onk\u00f3w rad nadzorczych i zarz\u0105d\u00f3w z ramienia pracownik\u00f3w jest okre\u015blona w statucie sp\u00f3\u0142ki, ale zgodnie z prawem w sp\u00f3\u0142ce akcyjnej nie mo\u017ce przekracza\u0107 sze\u015bciu lat. Przedstawiciele pracownik\u00f3w w organach sp\u00f3\u0142ek korzystaj\u0105 z takiej samej ochrony przed zwolnieniem jak przedstawiciele zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych i cz\u0142onkowie rad pracownik\u00f3w. Opr\u00f3cz przedstawicieli w organach sp\u00f3\u0142ki, pracownicy mog\u0105 tak\u017ce zaproponowa\u0107 dyrektora ds. pracy, kt\u00f3ry b\u0119dzie zajmowa\u0142 si\u0119 sprawami zasob\u00f3w ludzkich w firmach zatrudniaj\u0105cych ponad 500 pracownik\u00f3w. Je\u015bli pracownik\u00f3w jest mniej ni\u017c 500, takie rozwi\u0105zanie tak\u017ce jest mo\u017cliwe, o ile sp\u00f3\u0142ka i rada pracownik\u00f3w wyra\u017c\u0105 na nie zgod\u0119.<\/p>\n\n\n\n

W Szwecji<\/strong>, pracownicy prawie wszystkich sp\u00f3\u0142ek prywatnych zatrudniaj\u0105cych ponad 25 pracownik\u00f3w maj\u0105 prawo do wyboru cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du. W Szwecji prawo nie przewiduje istnienia rad nadzorczych. O ile podmioty spoza sektora prywatnego nie s\u0105 obj\u0119te tymi przepisami, to niekiedy statuty tych organizacji mog\u0105 przewidywa\u0107 udzia\u0142 reprezentacji pracownik\u00f3w w zarz\u0105dzie. W sp\u00f3\u0142kach sektora prywatnego zatrudniaj\u0105cych od 25 pracownik\u00f3w ustawa przewiduje, \u017ce w zarz\u0105dzie zasiada dw\u00f3ch przedstawicieli pracownik\u00f3w oraz taka sama liczba ich zast\u0119pc\u00f3w. W firmach, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 w r\u00f3\u017cnych sektorach gospodarki i zatrudniaj\u0105 co najmniej 1000 pracownik\u00f3w, w zarz\u0105dzie zasiada trzech przedstawicieli pracownik\u00f3w, z trzema zast\u0119pcami. Przedstawiciele pracownik\u00f3w nie mog\u0105 jednak nigdy stanowi\u0107 w zarz\u0105dzie wi\u0119kszo\u015bci. Przedstawicieli pracownik\u00f3w do zarz\u0105du wyznacza lokalny zwi\u0105zek zawodowy, z kt\u00f3rym pracodawc\u0119 wi\u0105\u017ce uk\u0142ad zbiorowy. Je\u015bli nie ma zwi\u0105zku zawodowego zwi\u0105zanego z pracodawc\u0105 uk\u0142adem b\u0105d\u017a zwi\u0105zek nie zdecyduje si\u0119 na wyznaczenie przedstawicieli, nie ma reprezentacji pracownik\u00f3w w zarz\u0105dzie. Przedstawiciele pracownik\u00f3w w zarz\u0105dzie musz\u0105 by\u0107 pracownikami sp\u00f3\u0142ki lub sp\u00f3\u0142ki nale\u017c\u0105cej do grupy w przypadku sp\u00f3\u0142ki dominuj\u0105cej. Zwi\u0105zek zawodowy uprawniony do wyznaczenia cz\u0142onk\u00f3w zarz\u0105du spomi\u0119dzy pracownik\u00f3w ma du\u017c\u0105 swobod\u0119 w okre\u015bleniu sposobu ich selekcji. Ich kadencja jest ustalana tak\u017ce przez zwi\u0105zek zawodowy, nie mo\u017ce jednak przekracza\u0107 czterech lat. Co do zasady, cz\u0142onkowie zarz\u0105du reprezentuj\u0105cy pracownik\u00f3w maj\u0105 takie same prawa jak ci reprezentuj\u0105cy akcjonariuszy. Cz\u0142onkowie zarz\u0105du reprezentuj\u0105cy pracownik\u00f3w nie mog\u0105 jednak anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w sprawy zwi\u0105zane z rokowaniami zbiorowymi lub akcjami protestacyjnymi, ani te\u017c w inne kwestie, w kt\u00f3rych istnieje wyra\u017any konflikt interes\u00f3w mi\u0119dzy sp\u00f3\u0142k\u0105 a zwi\u0105zkiem zawodowym. Korzystaj\u0105 z ochrony przed zwolnieniem na podobnych zasadach jak przedstawiciele zwi\u0105zkowi.<\/p>\n\n\n\n

Na W\u0119grzech <\/strong>w sp\u00f3\u0142ce z rad\u0105 nadzorcz\u0105 rada pracownik\u00f3w ma prawo nominowa\u0107 jedn\u0105 trzeci\u0105 cz\u0142onk\u00f3w rady nadzorczej, je\u015bli sp\u00f3\u0142ka zatrudnia ponad 200 pracownik\u00f3w. Jedynym wyj\u0105tkiem jest sytuacja, w kt\u00f3rej istnieje porozumienie mi\u0119dzy rad\u0105 pracownik\u00f3w a zarz\u0105dem stanowi\u0105ce inaczej. Przed dokonaniem nominacji rada pracownik\u00f3w musi skonsultowa\u0107 kandydatury ze zwi\u0105zkami zawodowymi dzia\u0142aj\u0105cymi w sp\u00f3\u0142ce. W sp\u00f3\u0142kach z jednym tylko organem kierowniczym, zarz\u0105dem, ewentualny udzia\u0142 pracownik\u00f3w w nim musi by\u0107 regulowany umow\u0105 mi\u0119dzy rad\u0105 pracownik\u00f3w a sp\u00f3\u0142k\u0105. Zmiany prawa z 2006 r. umo\u017cliwiaj\u0105 sp\u00f3\u0142kom niepowo\u0142ywanie rady nadzorczej. Przedstawiciele pracownik\u00f3w w organach sp\u00f3\u0142ki musz\u0105 by\u0107 jej pracownikami i maj\u0105 takie same prawa oraz obowi\u0105zki jak inni cz\u0142onkowie rady nadzorczej. Jednak na mocy przepis\u00f3w z 2013 r. utracili oni prawo do ochrony przed zwolnieniem. Wszyscy cz\u0142onkowie rady nadzorczej s\u0105 wybierani na okres pi\u0119ciu lat.<\/p>\n\n\n\n

Czy partycypacja pracownik\u00f3w w zarz\u0105dzaniu w Polsce mo\u017ce ulec wzmocnieniu?<\/h2>\n\n\n\n

Aktualne, a zarazem trwa\u0142e tendencje polityczne w naszym kraju ka\u017c\u0105 raczej sceptycznie zapatrywa\u0107 si\u0119 na perspektywy o\u017cywienia partycypacji pracownik\u00f3w w zarz\u0105dzaniu w naszym kraju. Znamienne jest, \u017ce w ci\u0105gu o\u015bmiu lat rz\u0105d\u00f3w PiS, odwo\u0142uj\u0105cego si\u0119 do postulat\u00f3w katolickiej nauki spo\u0142ecznej, kwestie zbiorowych stosunk\u00f3w pracy, dialogu spo\u0142ecznego i, m\u00f3wi\u0105c najog\u00f3lniej, uwzgl\u0119dnienia perspektywy pracowniczej w j\u0119zyku u\u017cywanym do opisu relacji spo\u0142ecze\u0144stwa i gospodarki by\u0142y s\u0142abo widoczne. Co wi\u0119cej, retoryka stanowi\u0142a wska\u017anik niskiego poziomu zainteresowania w\u0142adzy tymi kwestiami tak\u017ce na p\u0142aszczy\u017anie polityki publicznej. Pomimo pewnych deklaracji rz\u0105du dotycz\u0105cych o\u017cywienia rokowa\u0144 zbiorowych w naszym kraju, zw\u0142aszcza w okresie przed pandemicznym, nie znalaz\u0142y one odzwierciedlenia w dzia\u0142aniu. Podobnie mia\u0142a si\u0119 rzecz z drug\u0105 pr\u00f3b\u0105 kompleksowej reformy prawa pracy, kt\u00f3r\u0105 zarzucono w 2018 r. Wybuch pandemii w 2020 r. i polityki antykryzysowe ukierunkowane g\u0142\u00f3wnie na stron\u0119 poda\u017cow\u0105 (sektor przedsi\u0119biorstw) gospodarki, a pracownik\u00f3w obejmuj\u0105ce po\u015brednio (wsparcie publiczne kierowane do przedsi\u0119biorstw z cz\u0119\u015bciowym przeznaczeniem na zaspokajanie potrzeb pracownik\u00f3w np. poprzez dop\u0142aty do ZUS) potwierdzi\u0142y dominacj\u0119 orientacji pro biznesowej, co wpisa\u0142o si\u0119 w d\u0142ugoletni, korzeniami si\u0119gaj\u0105cy pocz\u0105tk\u00f3w III RP trend okre\u015blony w gruncie rzeczy neoliberalnym postrzeganiem gospodarki i pa\u0144stwa (Czarzasty, Mrozowicki 2023). Inaczej m\u00f3wi\u0105c, nie pojawi\u0142y si\u0119 \u017cadne symptomy zainteresowania reanimacj\u0105 partycypacji pracowniczej, czy to na p\u0142aszczy\u017anie w\u0142asno\u015bciowej i finansowej, czy w wymiarze wsp\u00f3\u0142decydowania. Nie nale\u017cy jednak przyjmowa\u0107 fatalistycznej postawy i porzuca\u0107 idei upodmiotawiania pracownik\u00f3w, cho\u0107by ze wzgl\u0119du na to, \u017ce r\u00f3wnie\u017c i w bloku nowych pa\u0144stw cz\u0142onkowskich UE z Europy \u015arodkowo-Wschodniej, w tym pa\u0144stw wyszehradzkich, jak S\u0142owacja i W\u0119gry, rozwi\u0105zania instytucjonalne zapewniaj\u0105ce pracownikom obecno\u015b\u0107 w cia\u0142ach kierowniczych przedsi\u0119biorstw, nie tylko tych nale\u017c\u0105cych do sektora w\u0142asno\u015bci publicznej, utrzymuj\u0105 si\u0119, mo\u017cna wi\u0119c je potraktowa\u0107 jako pozytywny uk\u0142ad odniesienia. Z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 potrzebne jest inspirowanie debaty publicznej na ten temat przez zwi\u0105zki zawodowe i organizacje spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, cho\u0107 nie mo\u017cna si\u0119 \u0142udzi\u0107, \u017ce pr\u00f3by odwr\u00f3cenia wektor\u00f3w my\u015blenia o partycypacji pracowniczej w zarz\u0105dzaniu w Polsce o szczeg\u00f3lnej roli pa\u0144stwa w jej promocji i ochronie przynios\u0105 szybkie namacalne efekty, b\u0119dzie to raczej zmiana inkrementalna.  (Jan Czarzasty)<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bibliografia<\/h2>\n\n\n\n

Czarzasty, J. (2018). Patchy world. Privatisation as the driving force behind the evolution of labour relations in Poland. Przegl\u0105d Socjologiczny, 67(3), 135-153.<\/p>\n\n\n\n

Czarzasty, J., & Mrozowicki, A. (2023). The nail in the coffin? Pandemic and social dialogue in Poland. Employee Relations: The International Journal, 45(7), 62-78.<\/p>\n\n\n\n

Gardawski, J. (2009). Dialog spo\u0142eczny w Polsce: teoria, historia, praktyka. Ministerstwo Pracy i Polityki Spo\u0142ecznej. Warszawa: Katedra Socjologii Ekonomicznej SGH.<\/p>\n\n\n\n

Gardawski, J. (2009). Polacy pracuj\u0105cy a kryzys fordyzmu, Warszawa: Wydawnictwo. Naukowe Scholar.<\/p>\n\n\n\n

Gilejko, L. (1994). Spo\u0142ecze\u0144stwo a gospodarka: socjologia ekonomiczna. Warszawa: Oficyna Wyd. SGH<\/p>\n\n\n\n

Jarosz, M. (2002). Prywatyzacja w Polsce 1990-2002. Warszawa: ISP PAN<\/p>\n\n\n\n

MSP (2016). Kierunki prywatyzacji maj\u0105tku Skarbu Pa\u0144stwa w 2016 r. Warszawa: Ministerstwo Skarbu Pa\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n

Taylor, R. (2005). Industrial democracy and the European traditions. Transfer: European Review of Labour and Research, 11(2), 155-162.<\/p>\n\n\n\n

Worker Participation (2024), Country profiles, https:\/\/www.worker-participation.eu\/National-Industrial-Relations\/Countries<\/a><\/p>\n\n\n\n

W\u00f3jcik, P. (2021), Pracownicy do rad nadzorczych, Tygodnik Spraw Obywatelskich, Nr 71 (19) 202, 11 maja 2021 r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

PRZEGL\u0104D DO\u015aWIADCZE\u0143 MI\u0118DZYNARODOWYCH W S\u0142owenii pracownicy maj\u0105 prawo do reprezentacji w organach sp\u00f3\u0142ki sp\u00f3\u0142ek co najmniej \u015bredniej wielko\u015bci. Przedstawiciele pracownik\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-5262","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5262","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5262"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5262\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5302,"href":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5262\/revisions\/5302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/e-mh.eu\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}